Katarakta nədir?
Büllur gözün içində, bəbəyin arxasında yerləşən şəffaf linzadır. O, gözə düşən işığı torlu qişanın üzərinə fokuslayır. Katarakta zamanı büllur şəffaflığını itirir və işıq torlu qişaya tam çatmır.
“Büllurdakı bulanmaların yerindən, yəni mərkəzdə və ya periferiyada olmasından asılı olaraq görmə azala və ya bir müddət eyni qala bilər.”Op. Dr. Leyla Babayeva
Bulanıqlıq büllurun mərkəzində yerləşəndə (nüvə kataraktası) uzağı görmə zəifləyir, əşyalar dumanlı görünür. Maraqlıdır ki, belə xəstələr axşamlar gündüzə nisbətən daha yaxşı görə bilir. Bulanıqlıq büllurun kənar qatlarında olduqda isə xəstə uzun müddət heç bir dəyişiklik hiss etməyə bilər.
Əlamətləri
- Görmənin tədricən zəifləməsi
- İşığa həssaslıq, gözlərin qamaşması
- Bir gözlə ikili görmə
- Oxumağın çətinləşməsi
- Gecə görmənin zəifləməsi
- Rənglərin solğun və ya sarımtıl görünməsi
- Göz önündə ləkələr
- Eynək nömrəsinin tez-tez dəyişməsi
Səbəbləri və risk amilləri
Kataraktanın ən çox rast gəlinən səbəbi yaşla bağlı dəyişikliklərdir, lakin yeganə səbəb deyil:
- Ətraf mühitin mənfi təsirləri, o cümlədən günəşin ultrabənövşəyi şüaları
- Genetik meyillilik və anadangəlmə hallar
- Bəzi dərmanların, məsələn steroidlərin uzunmüddətli qəbulu
- Şəkərli diabet və digər müşayiət edən xəstəliklər
- Göz xəstəlikləri və göz travmaları
- Siqaret
Katarakta təkcə yaşlılarda olur.
Katarakta anadangəlmə ola, travmadan, şəkərli diabetdən və bəzi dərmanların uzunmüddətli qəbulundan sonra gənc yaşda da yarana bilər.
Müalicə: fakoemulsifikasiya
Kataraktanı damcı və ya dərmanla sağaltmaq mümkün deyil. Müasir oftalmologiyada standart üsul fakoemulsifikasiyadır: cərrah mikrokəsikdən bulanmış büllur kütləsini ultrasəslə xırdalayıb xaric edir və onun yerinə qatlanan süni göz içi linzası yerləşdirir.
Əməliyyat yerli keyitmə ilə aparılır. Dr. Babayeva qeyd edir ki, xəstə əməliyyat boyu ayıq olduğu üçün cərrahla daim ünsiyyətdə qalır. Əvvəllər əməliyyat olunmuş gözlərdə linza yerini dəyişdikdə onun təkrar implantasiyası da aparılır.
Süni linza növləri
Bir məsafəyə, adətən uzağa aydın görmə verir. Yaxını görmək üçün eynək lazım ola bilər.
Həm uzaq, həm yaxın məsafə üçün nəzərdə tutulub və eynəyə ehtiyacı azaldır.
Kataraktanın müalicəsi ilə yanaşı astiqmatizmi də düzəldir.
Uyğun linza müayinə və ölçmələrdən sonra hər göz üçün fərdi seçilir.
Kataraktanın ‘yetişməsini’ gözləmək lazımdır.
Fakoemulsifikasiya üsulunda büllurun “yetişməsini” gözləməyə ehtiyac yoxdur. Görmə gündəlik həyata mane olmağa başlayanda əməliyyat planlaşdırılır.
Əməliyyatdan sonra
- Sarğı otağında ilk baxışƏməliyyatdan qısa müddət sonra göz yoxlanılır və xəstə ilk dəfə yeni linza ilə dünyaya baxır.
- Növbəti gün yoxlanışGözün vəziyyəti qiymətləndirilir, damcıların istifadə qaydası izah olunur.
- İlk həftələrTəyin olunan damcıları cədvələ uyğun istifadə edin, gözü ovuşdurmayın, ona su, sabun və toz düşməsindən qoruyun.
- Nəzarət müayinələriYoxlanışlara vaxtında gəlin. İkinci gözün əməliyyat vaxtını həkim birinci gözün sağalmasına əsasən təyin edir.
Katarakta: bir baxışda
Əlamətlər
- Görmənin tədricən zəifləməsi
- İşığa həssaslıq
- Gecə görmənin zəifləməsi
- Rənglərin solğun görünməsi
- Bir gözlə ikili görmə
Risk amilləri
- Yaş
- Şəkərli diabet
- Ultrabənövşəyi şüalar
- Steroidlərin uzunmüddətli qəbulu
- Göz travması
- Siqaret
Müalicə üsulları
- Fakoemulsifikasiya
- Süni göz içi linzasının implantasiyası
Dərhal müraciət edin
Əməliyyatdan sonra güclü ağrı, görmənin qəfil pisləşməsi, artan qızartı və ya ifrazat olarsa, növbəti yoxlanışı gözləmədən həkimə müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Katarakta damcı ilə sağalırmı?
Xeyr. Bulanmış büllur dərmanla yenidən şəffaflaşmır. Kataraktanın yeganə effektiv müalicəsi əməliyyatdır.
Katarakta əməliyyatı ağrılıdırmı?
Əməliyyat yerli keyitmə ilə aparılır və ağrısızdır. Xəstə ayıq olur və bütün proses boyu cərrahla ünsiyyət saxlayır.
Əməliyyat nə qədər çəkir?
Fakoemulsifikasiya adətən 15–30 dəqiqə çəkir. Dəqiq müddət gözün vəziyyətindən və kataraktanın sıxlığından asılıdır.
Hər iki göz eyni gündə əməliyyat olunur?
Adətən gözlər ayrı-ayrı günlərdə əməliyyat olunur. İkinci gözün vaxtını həkim birinci gözün sağalmasına baxaraq təyin edir.
Katarakta təkcə yaşlılarda olur?
Xeyr. Katarakta anadangəlmə ola, travmadan, şəkərli diabetdən və ya steroidlərin uzunmüddətli qəbulundan sonra gənc yaşda da inkişaf edə bilər.
Bu səhifədəki məlumatlar maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə yalnız oftalmoloqun müayinəsindən sonra təyin olunur.
