Qlaukoma nədir?
El arasında “qara su” kimi tanınan qlaukoma yüksək göz daxili təzyiq nəticəsində görmə sinirinin zədələnməsi, görmə sahəsinin tədricən daralması və müalicə olunmadıqda görmənin geridönməz itirilməsi ilə nəticələnən xəstəlikdir.
“Görmə siniri sanki kabeldir. O, çoxsaylı sinir liflərindən ibarətdir və bu liflər vasitəsilə gözdən siqnallar beyinə göndərilir.”Op. Dr. Leyla Babayeva
Görmə siniri zədələndikcə əvvəlcə görmə sahəsinin kənarları itir. Xəstəlik irəlilədikcə sahə kəskin daralır, ən sonda mərkəzi görmə də zədələnir.
Niyə “hiyləgər” xəstəlik adlanır?
Qlaukoma özünü çox vaxt son mərhələdə büruzə verir. Görmə kənarlardan daraldığı üçün insan bunu uzun müddət hiss etmir, ağrı da olmur. Gec diaqnoz qoyulanda görmə sinirində bərpaolunmaz zədə artıq yaranmış olur.
“Siz özünüzü sağlam hiss etdiyiniz bir anda gözünüzün daxili strukturlarında geridönməz dəyişikliklər baş verə bilər.”Op. Dr. Leyla Babayeva
Ağrı yoxdursa, gözüm sağlamdır.
Qlaukoma, diabetik retinopatiya və bəzi retina degenerasiyaları başlanğıc mərhələdə ağrı və bulanıqlıq yaratmır. Dəyişiklikləri yalnız müayinə göstərir.
Kimlər risk qrupundadır?
Qlaukoma riski göz daxili təzyiqi normadan yüksək olan insanlarda daha çoxdur. Bu, yüksək təzyiqi olan hər kəsdə qlaukoma inkişaf edəcəyi demək deyil. Dr. Babayeva aşağıdakı qruplara ildə ən azı bir dəfə oftalmoloji müayinə tövsiyə edir:
- 40 yaşdan yuxarı olanlar
- Şəkərli diabet xəstələri
- Yüksək qan təzyiqi olanlar
- Ailəsində qlaukoma olanlar
- Hipotireozdan əziyyət çəkənlər
- Yüksək miopiyası olanlar
Necə aşkarlanır?
- Tonometriya — göz daxili təzyiqin ölçülməsi
- Göz dibinin müayinəsi — görmə sinirinin başlığının qiymətləndirilməsi
- OCT — sinir liflərinin qalınlığının mikron dəqiqliyi ilə ölçülməsi
- Perimetriya — görmə sahəsinin yoxlanılması
Bəzi insanlarda təzyiq normal olsa da qlaukoma inkişaf edə bilər. Ona görə müayinədə yalnız təzyiqə deyil, görmə sinirinin özünə də baxılır.
Müalicə
Qlaukomanın müalicəsi göz daxili təzyiqi azaltmağa və görmə sinirini qorumağa yönəlib. İlk addım adətən göz damcılarıdır. Damcılar kifayət etmədikdə lazer müalicəsi və ya cərrahi əməliyyat tətbiq olunur.
Qlaukoma ömürlük nəzarət tələb edir. Damcıları özbaşına dayandırmaq olmaz, hətta heç bir şikayət olmasa belə.
Qlaukoma: bir baxışda
Əlamətlər
- Görmə sahəsinin kənarlardan daralması
- Erkən mərhələdə əlamətsiz gediş
- Kəskin tutmada göz ağrısı və qızartı
Risk amilləri
- 40 yaşdan yuxarı
- Şəkərli diabet
- Yüksək qan təzyiqi
- Ailədə qlaukoma
- Hipotireoz
- Yüksək miopiya
Müalicə üsulları
- Göz damcıları
- Lazer müalicəsi
- Antiqlaukomatoz cərrahi əməliyyat
Kəskin qlaukoma tutması təcili haldır
Gözdə qəfil güclü ağrı, qızartı, görmənin dumanlanması, işıq mənbəyinin ətrafında rəngli halqalar, baş ağrısı və ürəkbulanma kəskin tutmanın əlamətləri ola bilər. Belə halda dərhal təcili tibbi yardıma müraciət edin.
Tez-tez verilən suallar
Qlaukoma əlamətsiz ola bilərmi?
Bəli. Erkən mərhələdə qlaukoma ağrı və bulanıqlıq yaratmır. Görmə sahəsi kənarlardan daraldığı üçün insan bunu uzun müddət hiss etmir.
Qlaukomada itirilmiş görmə bərpa olunurmu?
Xeyr. Zədələnmiş görmə siniri bərpa olunmur. Müalicənin məqsədi qalan görməni qorumaq və xəstəliyin irəliləməsini dayandırmaqdır.
Göz daxili təzyiqin norması neçədir?
Göz daxili təzyiqin normal hüdudları təxminən 10–21 mm civə sütunudur. Normal təzyiqdə də qlaukoma inkişaf edə bildiyi üçün görmə siniri mütləq yoxlanılmalıdır.
Qlaukoma irsidirmi?
Ailədə qlaukoma olması riski artırır. Belə şəxslərə 40 yaşdan, lazım olduqda daha tez, ildə ən azı bir dəfə müayinə tövsiyə olunur.
Bu səhifədəki məlumatlar maarifləndirici xarakter daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir. Diaqnoz və müalicə yalnız oftalmoloqun müayinəsindən sonra təyin olunur.
